Қазақстанда жер қойнауын пайдаланушылардың сатып алуы 3,5 трлн теңгеден асты
2026 жылдың алғашқы тоғыз айында Қазақстанның энергетика секторындағы жер қойнауын пайдаланушылардың тауарлар, жұмыстар мен қызметтерді сатып алу көлемі 3,553 трлн теңгеге жетті. Оның шамамен 1,9 трлн теңгесі немесе 55,4 пайызы елішілік құндылық үлесіне тиесілі. Бұл туралы Үкімет отырысында Энергетика министрі Ерлан Ақкенженов мәлімдеді.
Министрдің айтуынша, отандық өндірушілерді қолдау мақсатында сатып алу тетіктері жетілдіріліп, мұнай-газ жобаларындағы қазақстандық өнімдердің үлесін арттыру жұмыстары жүргізіліп жатыр.
Қолданыстағы сатып алу қағидаларына сәйкес, белгілі бір тауарды Қазақстанда шығаратын жалғыз өндіруші болған жағдайда, онымен тікелей келісімшарт жасасу қарастырылған. Ал отандық өндірушілердің саны екі немесе одан көп болса, сатып алу конкурс арқылы жүзеге асырылады.
Сонымен қатар мұнай-газ саласындағы жер қойнауын пайдаланушыларға қойылатын талаптарды күшейту бағытында заңнамалық өзгерістер енгізілген.
«Тауарлар, жұмыстар және көрсетілетін қызметтердегі елішілік құндылық үлесін арттыру бойынша жүргізілетін жұмыс шеңберінде мұнай-газ жобаларында жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттарда сатып алынатын тауарлардағы жергілікті қамтудың ең төменгі үлесі бойынша міндеттемелердің міндетті түрде болуын белгілейтін Жер қойнауы туралы кодекске өзгерістер енгізілді», – деді Ерлан Ақкенженов.
Қазіргі уақытта жер қойнауын пайдалануға арналған келісімшарттарға тауарлар бойынша елішілік құндылықтың кемінде 30 пайызын, ал жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер бойынша кемінде 80 пайызын қамтамасыз ету міндеттемелерін енгізу жұмыстары жүргізілуде.
Энергетика министрлігі қазақстандық компаниялардың еліміздегі ірі мұнай-газ операторларының сатып алуларына қатысу мүмкіндігін кеңейтуге де ерекше назар аударып отыр.
Атап айтқанда, «Теңізшевройл» (ТШО), «Қарашығанақ Петролеум Оперейтинг» (КПО) және Солтүстік Каспий жобасының операторы NCOC компанияларымен ынтымақтастықты дамыту көзделген.
2026 жылғы қазан айында өткен салалық форум мен Ашық есік күндерінің қорытындысы бойынша отандық өндірушілермен ынтымақтастықты кеңейтуге бағытталған 10 меморандумға және 27 келісімшартқа қол қойылды.
Министрліктің мәліметінше, 2025 жылы аталған үш ірі мұнай-газ операторының тауарлар, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтерді сатып алу көлемі 2,8 трлн теңгені құраған. Бұл 2024 жылмен салыстырғанда 4 пайызға жоғары.
Отандық кәсіпорындарды қолдаудың маңызды тетіктерінің бірі ретінде ұзақмерзімді және офтейк-келісімшарттар қолданылып жатыр.
2026 жылдың басынан бері жер қойнауын пайдаланушылар қазақстандық өндірушілермен жалпы құны 79,7 млрд теңге болатын 75 ұзақмерзімді келісімшарт жасасты.
Бұдан бөлек, «ҚазМұнайГаз» ұлттық компаниясы 668,9 млн теңгеге 42 офтейк-келісімшартқа қол қойды.
Мұндай келісімдер отандық кәсіпорындарға өз өнімдерін өткізу бойынша алдын ала келісілген сұранысты қамтамасыз етуге, өндірістік жоспарларын қалыптастыруға және қуаттарын кеңейтуге мүмкіндік береді.
Сонымен қатар ұзақмерзімді тапсырыстар қазақстандық өндірушілердің ірі мұнай-газ жобаларына қатысуына және жергілікті өндірістік мүмкіндіктерді дамытуына жағдай жасайды.
Энергетика министрлігі сатып алу рәсімдерін жетілдіру, елішілік құндылық үлесін арттыру және отандық кәсіпорындармен ұзақмерзімді ынтымақтастықты кеңейту жұмыстарын жалғастыруда.
Бұл шаралар мұнай-газ секторындағы қазақстандық тауарлар мен қызметтерге сұранысты ұлғайтуға, жергілікті өндірісті қолдауға және еліміздің өнеркәсіптік әлеуетін нығайтуға бағытталған.